وي افزود: 13 اثر معنوي ارسال شده به سازمان ميراث فرهنگي شامل خوونچيني، تونچه، گوش‌پره‌اي، گره‌كاري، جفت‌خامه، بيرق‌زنان، شيره‌كشي، جاجيم‌ و سجاده‌بافي، مسير عزاداري روز عاشورا و تاسوعا، خراطي، قلم‌بري، كپي‌بافي و نخل كلبي‌خان مي‌باشند.

او خاطرنشان كرد: ‌در طبقه آثار 13 اثر ذكر شده در دسته‌هايي نظير سنت‌ها و نمودهاي شفاهي، هنرهاي نمايشي، آداب و رسوم‌هاي اجتماعي، آيين‌ها و جشن‌ها مهارت در هنرهاي دستي و سنتي محسوب مي‌شوند.
آذركيش توضيح داد: با توجه به نزديكي فرهنگ‌ها در شهرهاي مختلف استان خوزستان و هم چنين شباهت آثار معنوي دزفول با ساير شهرهاي استان برخي از آثار اين شهرستان نظير مراسم عروسي و… قرار است به عنوان آثار مشترك استاني در فهرست آثار استاني به ثبت برسند.
عضو انجمن دوستداران ميراث فرهنگي دزفول يادآورشد: ثبت 13 اثر ذكر شده در مرحله تكميل پرونده بوده و در حال طي كردن روند خود در سازمان ميراث فرهنگي كشور است.

لینک خبر در ایسنا :
http://khouzestan.isna.ir/MainKhouzestan/NewsView.aspx?ID=News-78429

با توجه به اين استقبال، شهرداري دزفول طرح‌هايي براي مشاركت بخش خصوصي و توسعه بيشتر پارك براي استفاده شهروندان از اين مجموعه دارد. وي افزود: هدف از احداث اين پارك ايجاد مركزي فرهنگي تفريحي ويژه خانم‌ها و مشاركت بيشتر آنها در مسائل اجتماعي، مديريت پارك و ايجاد شرايط مساوي براي شكوفايي استعدادها در فضايي امن و آرام مي‌باشد. او خاطرنشان كرد: اين مجتمع تفريحي، ورزشي و سياحتي در مساحت 10 هزار مترمربع و توسط شهرداري دزفول روبه‌روي پارك دولت اين شهر احداث شده است.

در اين پارك امكاناتي نظير رستوران، باند سلامت پياده‌روي، باند دوچرخه‌سواري، غرفه‌هاي خوداشتغالي، زمين‌هاي بازي تنيس ، سايت‌هاي ورزشي، بركه، سالن‌هاي چند منظوره ، زمين‌هاي ويژه سايت ورزش‌ها براي بانوان همانند بسكتبال، واليبال و دوچرخه سواري در فضايي سبز و مفرح است.
آذر كيش گفت: پارك خانواده دزفول ( پارك بانوان) صبح‌ها ويژه خانم‌ها و در شب براي استفاده عموم شهروندان طراحي شده است. عضو انجمن دوستداران ميراث فرهنگي دزفول يادآور شد: فضاي سبز اين پارك با درخت‌هاي نارنج زينت داده شده و بركه‌اي زيبا در ميان اين درختان و فضاي پارك قرارگرفته كه با وجود پرندگان مختلف در وسط آن جلوه‌اي ويژه به پارك خانواده داده است.
وي گفت: در انتهاي پارك و در ميان باند پياده‌روي بناي آجري قرار دارد كه اولين برج لانه كبوتر دزفول است. اين برج با الگوگيري از معماري سنتي و اصيل شهر تاريخي دزفول ساخته شده و معماري زيباي آن و نيز نورپردازي اين برج در شب، جلوه‌اي دو چندان به پارك مي‌دهد. همچنين فضاي معماري با حفظ هويت بومي، در ورودي پارك كه با نقوش سفالي زينت داده شده، نيز به چشم مي‌خورد.

لینک خبر در ایسنا :

http://khouzestan.isna.ir/MainKhouzestan/NewsView.aspx?ID=News-73587

حمام كرناسيون (موزه مردم شناسي) كه به شماره 8477 در رديف آثار ملي ايران به ثبت رسيده ، يكي از بناهاي زيباي معماري دوره قاجاريه در دزفول در مركز محله كرناسيون در شمالي ترين قسمت بافت قديم قرار گرفته است.
مرمت اين بنا از سال 82 آغاز شد و در سال 1385 به موزه مردم شناسي دزفول تبديل گرديد.

در اين موزه انواع آداب و رسوم و مشاغل سنتي دزفول به نمايش گذاشته شده است. همچنين در قسمت گرمخانه آثار فلزي ديدني و دست نوشته هايي از شخصيت هاي دزفول قرار گرفته است.
از ويژگيهاي انحصاري اين بنا كه آن را حائز اهميت فراوان نموده قرارگيري در ميان مجموعه اي از بناهاي با ارزش شامل خانه هاي قديمي بزرگ، مسجد و همچنين مقبره يكي شعرا و عرفاي بزرگ دزفول به نام سيد عبداله داعي مي باشد.

ويژگي هاي معماري حمام كرناسيون :
اين بنا با مساحتی حدود 880 متر مربع داراي سردري كوچك و زيبا با تزئينات ساده آجركاري مي باشد .بناي حمام به دو قسمت زنانه و مردانه قابل تفكيك بوده كه هركدام از فضاهايي به نامهاي دالان ورودي، سربينه،گرمخانه و… تشكيل شده است. مياندر راهروي ارتباطي بين فضاي سرد (سربينه) و فضاي گرم ( گرمخانه) مي باشد كه هم باعث جلوگيري از به هدر رفتن گرماي موجود در گرمخانه مي شده و هم از ورود مستقيم افراد به فضاي بيرون و مواجه شدن با هواي سرد جلوگيري مي كرده است. عبور و مرور در قسمت زنانه (جهت ايجاد محرميت) از پشت بام و از طریق پلكاني صورت مي گرفته است که ورودی آن در کوچه مجاور بوده است.
به طور كلي فضاهاي بخش مردانه نسبت به بخش زنانه در ابعاد بزرگتري ساخته شده است. سربينه ها به صورت شش ضلعي بوده و حجره هايي به صورت عمود بر هريك از اضلاع آن جهت تعويض لباس قرار گرفته است در حجره اي كه پس از دالان ورودي قرار گرفته يكي از آجرهاي كف به صورت توخالي رها شده و از آن به عنوان قلك و محل انداختن پول استفاده شده است.
در وسط سربينه براي شستشوي پاها قبل و بعد از حمام حوضي ساخته شده است.
سقف سربينه ها و گرمخانه ها به صورت گنبدي شكل بوده و در بالاي آنها دريچه اي جهت استفاده از نور طبيعي و يا تهويه شدن فضاها ساخته شده كه به وسيله درپوشي به نام گلجام جهت كنترل عبور و مرور هوا مسدود شده است.

در كنار دو بخش مردانه و زنانه آتشدان ها و مخازن آب سرد و گرم قرار دارد. آتشدانها از طريق گربه روها موجب گرم شدن کف فضاهاي داخلي نیز مي شده است. گفتني است گربه روها كانالهايي هستند كه در زير گرمخانه ها و به منظور گرم نمودن فضاهاي داخلي ايجاد شده اند و عرض آنها در مقياس انساني به اندازه عرض شانه يك انسان و ارتفاع آنها به اندازه يك نفر در حالت نشسته مي باشد و اين نحوه طراحي و ساخت تميز كردن و زدودن دوده از اين مجراها را به صورت يك يا دو بار در سال ميسر مي نموده است. لازم به ذكر است گازهاي سمي و خطرناكي مانند دي اكسيد كربن موجود در گربه روها به وسيله مجراهاي عمودي دودكش مانندي كه در ديوارها تعبيه شده به بيرون هدايت مي شده است.
در ديوارهاي تمامي فضاهاي داخلي حمام مشعلدان هايي جهت ايجاد روشنايي طراحي شده است.

نحوه تامين آب مصرفي حمام كرناسيون :
نحوه تامين آب مصرفي حمام، چاه موجود در كنار بنا مي باشد كه به وسيله حفره هاي قنات مانندي به آب رودخانه متصل شده و پس از آن به وسيله چرخ چاهي كه باحركت يك چهارپا(گاو) به گردش در مي آمده آب را بالا مي كشيدند. سپس آب از راه كانالهايي تنبوشه اي (سفالي) به مخازن آب حمام هدايت شده است. گاوچاه حمام شامل دو دهلیز با شیب حدود 30 درجه و طول تقریبی 8 متر و با پوشش طاق آجری بوده است که کارگر و چهارپا را از گزند آفتاب و باران ایمن نگه می داشته است تا جهت تامین آب مصرفی حمام در بیشتر ساعات روز به کار بپردازد.
دليل نام گذاري حمام به نام كرناسيون :
محله كرناسيون اين محله در ابتدا محل اسكان عشايري بوده است كه از كوههاي كرناس در شمال شهرستان دزفول به اين منطقه كوچ مي كرده اند كه با گسترش شهر و توسعه شهرنشيني به محلي براي اسكان ثابت آنها مبدل گشته است و همين دليلِ نامگذاري اين محله ميباشد .لازم به توضيح است تمامي محله هاي قديمي دزفول داراي يك خانه بزرگ و اعياني متعلق به خان آن محله ، حمام و مسجد بوده است كه اين محله نيز از اين قاعده مستثني نيست. .اين حمام علاوه بر نام کرناسيون به نامهايی همچون حمام نو يا حمام حاج نصير موسوم است . نام معمار بنا استاد معزی است .
گردآوري و ويرايش : محمد آذركيش
منبع : اداره ميراث فرهنگي شهرستان دزفول
عكس : سعيد آريايي – اداره ميراث فرهنگي شهرستان دزفول

قدمت روستا :
بافت كنوني روستاى ليوس سابقه اى بيش از هفتصد سال دارد . به دليل اينكه برخى از ابنيه روستا كتيبه اى مبنى بر آن تاريخ را دارد ( مانند منزل حيدر عباسى) با اين حال ، وجود آسياب هايي با قدمت دوره ساساني ، پيشينه اين منطقه را به دوره جنگ ايران و روم مي برد و به استناد تحقيقات گروهي از ايتاليايي ها نام اين روستا ليوس، قسمتي از نام يك سردار رومي گرفته شده است ، نام گذاري روستاي همجوار آن به اسم” سزار” نيز مؤيد اين مدعاست.
معمارى روستا :
اين روستا داراى يك سبك خاص معمارى مي باشد كه از تمام بخشهاى موجود در يك ساختمان استفاده بهينه مي گردد. به طور مثال از ستونهاى ساختمان به عنوان انبار گندم استفاده شده است يا طراحى و جنس مصالح ساختمان به گونه اى بوده كه در فضاهاى مختلف دماى مورد نياز براى نگهدارى اجناس و مواد مورد نظر را داشته باشد. درها و پنجره‌ها چوبي هستند و جهت‌گيري واحدهاي مسکوني به منظور بهره‌گيري از حرارت و نور خورشيد به سمت جنوب مي‌باشد.
معابر عمومى آن داراى ويژگى خاصى مي باشد و به گونه اى طراحى شده كه سرعت و سلامت براى عابر در رسيدن به محل فعاليت در اطراف روستا يا برگشت به منزل فراهم باشد. به دليل اينكه غالب مصالح به كار رفته در اين روستا از سنگ است . روستاي ليوس به روستاي سنگي دزفول نيز مشهور است.

چنار و چشمه جارى در كنار آن يكى از چشم اندازهاى زيباى اين روستا ميباشد . از ابنيه تاريخى و مذهبى آن مقبره سيد ولى الدين گوشه ميباشد كه جد سادات گوشه و كاظمينى در دزفول است.
بقاياى آسيابهاى آبى از ديگر بناهاى تاريخى روستاست كه به دورة ساسانيان تعلق دارند و وظيفه آرد كردن گندمهاى اهالى را داشته اند كه از شاخصه‌هاي پيشينة تاريخي اين روستاست.
. از ديگر مناظر طبيعى آن كوه لنكر از سلسله جبال زاگرس است كه چشم‌انداز بسيار زيبايي دارد كه بعضاً اين كوه به دليل همجواري با اين روستا ، كوه ليوس نير خوانده مي شود.
گسترة باغ‌هاي انار اطراف روستا جلوه ويژه‌اي به آن بخشيده است. اين باغ‌ها باعث تلطيف هوا و زيبايي و سرسبزي روستاي ليوس شده است.
درختان کُنار، انار کوهي، انجير و بادام کوهي، گياهان گل‌گاوزبان، بابونه و گياهان علوفه‌اي پوشش گياهي بسيار زيبايي در پيرامون روستا فراهم آورده‌اند.
همچنين جنگلهاى بلوط و كلخنگ و بادام كوهى از ديگر جاذبه هاي اين روستا مي باشد.
حيات وحش منطقه نيز با برخورداري از گونه‌هاي نادر جانوري مانند شغال، گرگ، روباه، خرگوش، آهو، قوچ، ميش، بزکوهي، گراز، خرس، پلنگ، کفتار، کبک و قرقاول نظر گردشگران طبيعي دوست را جلب مي‌کند.
در اين روستا مراسم و آيين‌هايي خاص برگزار مي‌شود که از جملة آن‌ها مي‌توان به عزاداري‌هاي سنتي و مذهبي در ماه محرم و صفر اشاره کرد. از ديگر مراسم ويژه اين روستا، عروسي‌هاي محلي، مراسم تولد اولين فرزند، جشن باران و جشن آغاز کشت و کار مي‌باشد. و نيز بازي‌ها و ورزش‌هايي مانند کشتي محلي و چوب بازي در ميان روستاييان رواج دارد.

مراسم عروسى در روستاى تاريخى ليوس :
تمامى مراحل برپايى مراسم عروسى در اين روستا از خواستگارى تا جهاز برون ، حنابندون و عروسى به شيوه كاملاً سنتى و با حضور ريش سفيدان فاميل برگزار ميشود.
مراسم خاص تولد اولين فرزند:
به هنگام متولد شدن اولين فرزند، توسط پدر و مادر و پدر بزرگها و مادر بزرگهاى نوزاد مراسم زيبا و اصيلى برپا ميشود.
جشن اولين باران :
هرساله در آغاز فصل زمستان زمانى كه براى اولين بار باران ميبارد اهالى روستا به بركت نزول اين رحمت الهى اقدام به برپايى جشن و مراسم شكرگزارى مىپردازند.
جشن شروع كشت و كار :
تمامى كشاورزان روستا در آغاز فصل كشت و زرع ، دور هم جمع ميشوند و با تقسيم نمودن وظايف و كارهاٍى مختلف به افراد به صورت متحد و گروهى تمامى مراحل از كاشت تا برداشت محصول را در زمينهاى يكديگر انجام ميدهند.به گونه اى كه هر يك از افراد موظف به انجام كار خاصى مانند تهيه ابزار و ادوات كشاورزى،تهيه كود ،حفر جوى هاى آب ،بذر پاشى و… ميشود.
مراسم تعزيه :
در برگزارى مراسم تعزيه دارى اباعبدا.. الحسين عليه السلام نيز اين روستا براساس سنت و اعتقادات مذهبى خود ، با درست كردن علم و پرچم و … اقدام به انجام مراسم سنتى
“روستا گردون ” نموده كه مقصد نهايى آنها روستاى گوشه ميباشد .

دهل و سرنا اصلي‌ترين سازهايي هستند که در اجراي موسيقي مورد استفاده قرار مي‌گيرند. کپو، چوقا، قالي، سياه چادر و حصير مهم‌ترين صنايع دستي مردم اين روستا است که به دست هنرمندانه زنان و دختران روستايي توليد مي‌شود. از بهترين سوغاتي‌هاي اين روستا مي‌توان به ترشي انار و صنايع دستي روستا اشاره کرد.
غذاهاي معروف محلي اين روستا شامل کباب بره و آبگوشت محلي است.
روستاي ليوس در سال 87 به عنوان يكي از روستاهاي گردشگري استان خوزستان داراي شناسنامه شده است.

تهيه و تنظيم : محمد آذركيش
عكس : علي شعبانپور
منبع : اداره ميراث فرهنگي شهرستان دزفول

معماري بقعه :
بقعه داراى گنبدى 12 ترك است كه با كاشى سبز رنگ ساده و يكرنگ تزئين شده اند ،اين گنبد با حاشيه بندى كاشى هاى ترك ها و نقش و نگار هندسى و حاشيه سياه رنگ و لچكى سفيد و نقوش منظم و قرينه سازى جلوه ویژه و زیبایی دارد.
ورودى بقعه از سمت شمال است و داراى دو شبستان در طرفين مقبره است . ضريح مقبره در قدیم چوبي بوده است ولی در سال های اخیر ضریحی فلزی با نقش و نگارهای زیبا نصب شده است.

بقعه در وسط باغ بزرگی احداث شده و در اطراف آن آرامگاه هایی از اشخاص و شخصیت های دزفول وجود دارد. در اطراف هر يك از ايوانهاى اطراف بنا دو غرفه و پلكان وجود دارد . طاقهاى غرفه ها و ورودي هاى پلكان با تكه كاشيهاى سبزرنگ تزئين شده اند قرار گيري بقعه در ميان درختان كهنسال و سرسبز كُنار جلوه و آراستگى خاصى دارد و از زيبايى و جلالى خاصي برخوردار است . دو درخت كنار روبروي بقعه وجود دارد كه قدمتي يكي از آنها به 800 و ديگري به 750 سال مي رسد.
بقعه محمد بن جعفر يک ورودی قدیمی داشته که سر در ورودى با كاشيهاى سياه و سفيد و فيروزه اى مربع شكل زينت داده شده و دارای بدنه آجرى قديمى است و در بالای آن تاريخ كاشيكارى 1312و1351 به چشم مي خورد و مربوط به اواخر دوره قاجاريه است . دو مناره گلدسته ازنوع مناره هايى كه بر فراز طاق ورودىبناي بقعه ساخته اند بر روى سردر حياط نيز با كاشيهاى آبى رنگ وجود دارند . در کنار این ورودی 4 درخت قدیمی کنار قرار دارد که به “چهار خواهر” معروفند و مردم اعتقاد خاصی به بستن دخيل و پارچه و نذر و نياز به آنها دارند . در ميدان جلوى ديوار قديمي باغ تعدادى كنار سرسبزوكهنه بر زمينهاى چمنى سايه انداخته اند كه محل نشستن و تفرج مردم است .

با طرح های توسعه محوطه بقعه مجمد بن جعفر ورودی قدیمی آن در وسط محوطه فعلي قرار گرفته است و از قدمت بنا حكايت مي كند. در فضاي باز حياط جلوي بقعه حوض زيبا و بزرگي وجود دارد . حضور آب ، سبزي درختان كنار (كنار به درختي معنوي و مقدس در فرهنگ قديم مشهور است) و نماي زيباي بقعه ، فضاي معنوي زيبايي را به وجود آورده كه فرصت مغتنمي براي هر خسته دلي ايجاد مي كند تا در جو معنوي آن ، آرام گيرد.
در خصوص تأييد وجود این بقعه در شهرستان دزفول در کتاب تذكرةالاخيار و مجمع الابرار مطالبی آورده شده و عبداللطيف خان شوشترى نيز در مورد محمد بن جعفر (ع) گفته است : در جنگ فتح شوشتر ، محمدبن جعفر طيار به سختی زخمی شده بود و در بازگشت به دزفول دعوت حق را لبيك گفته و در آنجا در خارج شهر مدفون شد .
در حال حاضر این بقعه یکی از جاذبه های گردشگری و زیارتی دزفول به شمار می رود و مردم زیادی از سراسر استان و شهرستان دزفول به خصوص در فصل بهار از این مکان زیارتی – سیاحتی بازدید می کنند.

بقعه محمد بن جعفر عليه السلام در ايام محرم :
در قسمتی از محوطه این بقعه نخلستانی قرار دارد و با توجه به ارادت مردم دزفول به صاحب این بقعه در روز اربعین کاروان بزرگی از عزاداران حسینی پای پیاده از مرکزشهر دزفول به آستانه مشرف شده و به یاد عاشورا وکاروان اسیران در نخلستان بقعه به عزاداری ، ذکر مصیبت و تعزیه می پردازند. و در طول ايام محرم نيز اغلب مراسمات عزاداري شهرك محمد بن جعفر (ع) در اين مكان برگزار مي شوند.

از بركت حضور بقعه محمد بن جعفر ، اين شهرك با داشتن بيشترين افراد تحصيلكرده دانشگاهي بالاترين سطح تحصيلات در ميان شهرك هاي منطقه را دارا مي باشد.
تهيه و تنظيم : محمد آذركيش
عكس :‌ محمد آذركيش ، پاكرا

بقعه محمد بن جعفر طيار (ع) دزفول

بقعه محمد بن جعفر طيار (ع) دزفول

بقعه محمد بن جعفر طيار (ع) دزفول

ورودي جديد بقعه محمد بن جعفر طيار (ع) دزفول

در قديمي بقعه محمد بن جعفر طيار (ع) دزفول

بقعه محمد بن جعفر طيار (ع) دزفول

هدف از اين مجموعه ايجاد مرکز فرهنگي تفريحي ويژه خانم ها و خانواده ها و مشارکت بيشتر در مسائل اجتماعي و مديريت پارک و ايجاد شرايط مساوي براي آنها جهت شکوفايي استعدادها در محيطي امن و آرام روبروي پارک دولت دزفول احداث و راه اندازي شده است.
فضاي سبز اين پارک با درخت هاي نارنج زينت داده شده و بركه اي زيبا در ميان اين درختان و فضاي پارك قرار داشته كه با وجود پرندگان مختلف در وسط آن جلوه اي ويژه به پارك خانواده دزفول داده است.
در اين پارك به مناسبت هاي مختلف ، مسابقات عمومي متنوعي (مسابقه غذاهاي سنتي ، نقاشي و … ) در محوطه زيبا و سالن پارك برگزار مي شود .

در انتهاي پارك و در ميان باند پياده روي بناي آجري خودنمايي مي كند كه اولين برج لانه كبوتر دزفول مي باشد. اين برج با الگو گيري از معماري سنتي و اصيل شهر تاريخي دزفول ( دزفول شهر آجر ) ساخته شده است . معماري زيباي آن و نيز نورپردازي برج لانه كبوتر پارك خانواده در شب ، جلوه اي دو چندان به اين پارك داده است. اينگونه فضاي معماري با حفظ هويت بومي ، در ورودي اين پارك كه با نقوش چشم نواز سفالي زينت داده شده نيز ، به چشم مي خورد.

از ديگر ويژگي هاي اين پارك مي توان به فضاي سبز متناسب با محيط ، نورپردازي مدرن ، استفاده از چوب در مبلمان شهري و اهميت به محيط زيست اشاره كرد.
پارك خانواده دزفول از نظر نوع كاربري و ساخت در استان خوزستان بي نظير بوده و مورد استقبال زياد مردم دزفول و ساير شهرهاي استان قرار گرفته است.
تهیه مطلب : محمد آذرکیش

آبشار شوی شهرستان دزفول با ارتفاع 85 متر و عرض 70 متر در ايران بي نظير بوده و بزرگترین آبشار خاورميانه به حساب می آید . اين آبشار در رشته کوههای زاگرس و در دهستانی به نام شوی از توابع شهرستان دزفول و در نزدیکی کوه سالن در 100 کيلومتري از مرکز شهر دزفول قرار دارد و دارای تنوع زیست محیطی بسیار زیبایی است.

موقعیت قرار گیری این آبشار نسبت به دهستان شوی دزفول و نيز ذكر قرارگيري این آبشار در شهرستان دزفول، درجلد ششم از جغرافیای ایران ، قرار گیری آن در استان خوزستان و شهرستان دزفول را محرز می کند . این آبشار در بهار دارای طبیعتی سرسبز و بسیار زیباست .
این منطقه زیستگاه غنی از جمله حیات وحش چون کل بز، پلنگ، خرس و سمندر ایرانی است و پوشیده از درختان زاگرس از جمله بلوط است.
برای رسیدن به آبشار شوی دو مسیر وجود دارد : مسیر اول از سمت منطقه سردشت دزفول و پیر چل می باشد.

بهترین زمان برای رفتن به شوی

به دلیل اینکه شوی در حد فاصل استان های لرستان و خوزستان قرار گرفته است دراواخر بها ر و تابستان هوای گرمی دارد ولی در ارتفاعات و در پای آبشار هوا خنک وسرد است ولی چون چندین ساعت تا رسیدن به محل آبشار پیاده روی لازم است واین مسیر در میانه روز هوای گرمی دارد بنا براین بهترین زمان برای رفتن به شوی همان ابتدای بهار و ایام عید تا اواخر اردیبهشت ماه است ضمن اینکه در این موقع از سال این منطقه بسیار سرسبز وزیباست.
یکی از خصوصیات آبشار شوی این است که تا چند صد متری آبشار هیچ نشان و خبری از آبشار نیست وبعد از عبور از یک پیچ در منطقه ای کوهستانی با شیبهای تند به یکباره از پيچي عبور مي كنيد و آبشاري فوق العاده زيبا و با شكوه را در برابر خود مي بينيد و اين هم شايد يكي ديگر از چشم بندي هاي طبيعت است كه شكوه خود را به يكباره به نمايش مي گذارد . نسيم خنكي كه از سمت آبشار مي وزد و اولين عكس هايي كه به يادگار از اين آبشار مي گيريد تمامي خستگي راه را از تن شما مي گيرد.

بکر ماندن منطقه شوی

شاید یکی از دلایل عمده که باعث شده است آبشار شوی بکر و دست نخورده باقی بماند سختی مسیر راه آن است زیرا اولا این محل جاده اتومبیل رو ندارد و فقط از طریق قطار یا جادههای کوهستانی از شمال خوزستان باید به این منطقه رفت ثانیا خود مسیر هم طولانی است و تنها باید پیاده یا حداکثر با قاطر پیموده شود . به همین خاطر باعث شده که این منطقه زیبا تمیز و پاک باقی بماند.
با این حال هر ساله گروه های کوهنوردی بسیاری برای دیدن این آبشار بی نظیر از سراسر کشور به این منطقه سفر می کنند و همراه با خود خاطره هایی فراموش ناشدنی را به یادگار می برند.
در نزدیکی این آبشار, آبشار بزرگ دیگری وجود دارد که گاه از آن به آبشار دوم شوی یاد می شود که به دلیل عمق مناسب نسبت به آبشار اصلی و بی خطر بودن آن جای مناسبی برای شنا است .
اخیراً تلاش هایی برای بهبود مسیر دسترسی به این آبشار صورت گرفته است.
مطلب : شهناز صدرا – محمد آذركيش
عكس ها : علي رستگارفر – رزيتا جماليان

محله قلعه قدیمی‌ترین محله شهر دزفول بوده که در اصل به خاطر همجواری با قلعه نظامی که به خاطر حفاظت از پل ساسانی ساخته شده بود به این نام شهرت یافته است.

خانه تیزنو دزفول برگرفته از هویت غنی معماری دزفول با مصالحی از آجر و خشت و به شیوه یک ایوانه اصفهانی ساخته شده است . ورودی بنا در مجاورت حوزه علمیه معزی قرار گرفته است . و ورود به خانه از ضلع غربی بنا و از سمت مركز محله قلعه صورت مي گيرد. ( با احداث خيابان ساحلي اين مركزيت از بين رفته است.) در دو طرف سردر ورودی سکوهای کوچکی به نام خواجه نشین قرار دارد که برای استراحت رهگذارن خسته و یا نشستن کسی که جهت باز شدن در به انتظار مانده مورد استفاده قرار می‌گرفته است.
پس از عبور از سردری بزرگ و زیبا وارد فضای مسقفی به نام ” هشتی ” می‌شویم که به عنوان فضای تقسیم کننده عمل می نموده به نحویکه از سمت چپ آن به بيروني (قسمت پذیرایی از میهمانان ) و از سمت راست آن به اندروني‌ (فضای خصوص خانه) می رسیم. بعلاوه هشتی به دلیل ایجاد محرمیت، مانع دید مستقیم رهگذران از بیرون به فضاهای داخلی می‌شود. زیر سقف عرق چین هشتی رسمی بندی ( کاربندی ) شده است و این رسمی بندیها از نوع دوازده ضلعی هشت و نیم هشت پرکار می‌باشد. کفساری هشتی از جنس قلوه سنگ رودخانه ای می‌باشد. اندرونی یا حیاط اختصاصی بنا معمولا جهت سكونت اهالی خانه مورد استفاده قرار می‌گرفته که در حال حاضر ورودی آن از سمت هشتی مسدود و در تملک شخص دیگریست.
بعد از گذر از هشتی ، به فضای بیرونی خانه می رسیم حیاطی زیبا که در نگاه اول چشم هر بیننده ای را خیره به آجرکاری های دور تا دور آن می کند که معماران زیردست دزفولی با ظرافتی خاص طرح های شگفت و زیبایی را با آجرهای تکامل یافته دوره صفویه خلق کرده اند. نمای زیبای خانه با قوس های رومی و پنج و هفت با وجود تنوع خود تقارنی زیبا و شکوه خاصی را به نمایش گذاشته است.

بیرونی:
فضای اصلی خانه درونگرا بوده و دارای یک ایوان اصلی در طبقه همکف و دو ایوان فرعی در طبقه اول است. کفسازی حیاط با استفاده از آجرهایی با ابعاد 20.20.3 صورت گرفته است. بنا دو طبقه بوده و طبقه همکف آن به واسطه 4 پله از سطح حیاط بالاتر می‌باشد. در جلوی ایوان اصلی و اتاق‌های طبقه همکف صفه قرار دارد.
در نماهای داخلی و بیرونی این بنا در قسمت بالای طاقها با استفاده از آجر خوون چینی های زیبا و ظریفی با طرحهای متنوع اجرا گردیده که نظر هر بیننده ای را به خود جلب می کند.
نمای ایوان اصلی با ارسی مسدود شده بود که تابش نور خورشید به قطعه شیشه های رنگی ارسی تلألو زیبایی را در ایوان به وجود می آورده است. در دو طرف ایوان اصلی اتاقهای کوچکی قرار دارد که به آنها “غلام گردش یا گوشوار” گفته می‌شود.

ورود به ایوان اصلی از طریق این اتاقهای کوچک صورت گرفته است. بعدها به دلیل سکونت چندین خانواده فامیلی در این خانه از آنها به عنوان مطبخهای خانوادگی نیز استفاده شده و ارسي ايوان از ميان برداشته شده است. از دیگر فضاهایی که در اکثر خانه های قدیمی دزفول دیده میشود وجود دو نوع زیر زمین است ،شبستان و شوادان . شبستان این خانه که نسبت به سطح حیاط حدود 150 سانتیمتر پایین تر می‌باشد، دارای سه ورودی است که به واسطه چند پله ارتباط آن با حیاط برقرار می‌شود. شبستان با مصالح بنایی ساخته شده ؛ دیوارهای آن باربر بوده و وزن دیوارهای طبقات فوقانی را به زمین منتقل می‌نماید. نورگیری شبستان از طریق روزن های متعدد و کوچکی صورت می‌گیرد که در نمای صفه مشاهده می‌شوند. اختلاف سطح طبقه همکف با حیاط این امکان را فراهم می‌کند تا نورگیری شبستان به آسانی انجام شود. شیبدار بودن کف این روزنها موجب انعکاس نور به شبستان شده به نحوی‌که تمام فضاها را روشن می‌کند.

شوادان بنا نسبت به شبستان در سطحی بسیار پایین تر قرار گرفته است. شوادان های دزفول ، حفره هایی دست کند می باشد که در دیوارها و سقف آن از هیچ نوع مصالح بنایی استفاده نشده و فقط در کفسازی و ساخت پله های آن آجر به کار رفته است. شوادان ها یکی از ویژگی های خاص و ویژه معماری دزفول است که کاربری های متنوعی داشته است از جمله کار تهویه هوا و خنکی ساختمان را بر عهده داشته ، به این صورت که شوادان دریچه ای در بیرون خانه برای ورود هوا داشته و با توجه به عمق شوادان و رطوبت موجود در آن ، هوای در شوادان خنک شده و این هوای خنک از طریق کانال هایی در بخش های مختلف ساختمان توزیع می شده است. علاوه بر آن به عنوان محلی خنک و آرام در تابستان ها مورد استفاده قرار گرفته ، همچنین این شوادان ها به خانه های همجوار راه داشته است و به این صورت ارتباط نزدیکی میان همسایه ها وجود داشته است.

شیب موجود در سقف پلکانی که ارتباط حیاط با صحن شبستان را برقرار می کند نیز با مصالح آجری تزئین و بدینوسیله از ریزش سنگهای بستر طبیعی زمین نیز جلوگیری می نموده اند. لازم به ذکر است حفر شوادان به دلیل استحام زیاد بستر طبیعی زمین در دزفول که از سنگ کنگلومرا است میسر شده است گفتنی است کنگلومرا سنگی رسوبی است که وجود ذرات گل و آهک در لابه لای آن مانند ملات بسیار مستحکمی عمل نموده که این ذرات را به هم متصل می نماید. در دو طرف حیاط راه پله هایی با پله های بلند قرار دارد که ما را به طبقه اول ساختمان هدایت می کنند ، در طبقه اول صفه هایی آجر فرش شده قرار دارد که در گذشته در فصولی که هوا مساعد بوده ، از آن به عنوان محلی برای استراحت و دور هم نشینی استفاده می شده است. و در حال حاضر نیز با توجه به نزدیکی خانه تیز نو به ساحل زیبای رود دز و موقعیت خاص قرار گیری آن در شهر دزفول ، منظره ای چشم نواز و دل انگیز را در جلو دید بازدید کنندگان به نمایش می گذارد.
نام گذاری خانه :
دلیل نام گذاری این خانه تاریخی به اسم تیزنو ، نام مالک آن بوده است .

در حال حاضر خانه تیزنو تغییر کاربری داده و به عنوان اداره میراث فرهنگی دزفول از آن استفاده می شود و یکی از جاذبه های گردشگری دزفول محسوب می شود .
گردشگرانی که از دزفول بازدید می کنند می توانند لذت میهمانی جشن آجر را در آن به نظاره بنشینند.
عکس و مطلب : محمد آذرکیش